रसुवा । प्रकृतिको एउटा निठुरी झोक्काले हाँस्दाहाँस्दैको कसैको संसार कसरी उजाड बनाइदिन्छ भन्ने कारुणिक दृश्य यतिबेला रसुवामा देखिएको छ ।

गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–६, ठाडेकी ३० वर्षीया मिनजिन तामाङको जीवनमा यस्तै एउटा कहिल्यै निको नहुने गहिरो घाउ लागेको छ । रसुवाकै कालिका गाउँपालिका–१ पालेप माइतीघर भई ठाडेका ३० वर्षीय लामा कुमार घलेसँग छ वर्षअघि वैवाहिक बन्धनमा बाँधिएकी तामाङको संसार अहिले एकाएक अन्धकार बनेको छ ।

भोटेकोशीमा भेल बनेर आएको बाढीले घरको एउटै मात्र कमाउने खम्बा श्रीमान्लाई बगाएर बेपत्ता बनाएपछि अहिले उनी र दुई नाबालक सन्तानको बिचल्ली भएको छ ।

विगतका दिन पनि अभावै अभावमा बिते पनि यो दम्पतीको काखमा एक छोरा र एक छोरीको आगमनले खुसीयाली भरेको थियो । लामा परिवारको गुजारा चलाउन केरुङतर्फ श्रम गर्थे भने मिनजिन घरव्यवहार र सन्तानको हेरचाहमा रमाउँथिन् । तर, नियतिलाई उनीहरूको यो सादा खुसी मञ्जुर भएन । मिनजिन मुटुरोगबाट पीडित थिइन् । झन् एक वर्षअघि घाँस काट्न जाँदा अचानक रिङ्गटा लागेर भिरबाट लड्दा उनको एउटा हात र एउटा खुट्टा चल्न छोड्यो । शरीर आधा अचेत र अशक्त भयो ।

त्यो सङ्कटको घडीमा श्रीमान् लामा कुमारले उनलाई कहिल्यै कमजोर हुन दिएनन् । “तिमी चिन्ता नगर, म कमाउँछु, तिम्रो उपचार गराउँछु”, भन्दै अहोरात्र खटिए । मिनजिन आँसु पुछ्दै विगत सम्झिन्छिन्, “उहाँ सधैँ भन्नुहुन्थ्यो– श्रीमती भनेको सुखमा मात्र होइन, दुःख पर्दा झन् बढी साथ दिनुपर्छ ।” तर, तिनै रैथाने माया र आडभरोसा दिने श्रीमान्लाई कालो बनेर आएको बाढीले सदाका लागि खोसेर लग्यो ।

भदौको महिना थियो । अविरल वर्षा भइरहेको थियो । भदौ ६ गते लामा कुमारकी ७० वर्षीया ठूलीआमा कामछो घलेनीले भतिजलाई सम्झाउँदै भनेकी थिइन्, “बाबु, अहिले मौसम खराब छ, केरुङ नजाऊ, बरु गाउँतिरै बस ।” तर, अशक्त अवस्थामा रहेकी श्रीमतीको उपचार र सन्तानको गाँस टार्ने हुटहुटी बोकेका लामा कुमारले त्यो चेतावनीलाई टार्न सकेनन् ।

भदौ १० गते बिहानै झिसमिसे ५ः०० बजे काममा निस्केका लामा बाटो हिँड्दाहिँड्दै बाढीको चपेटामा परे । बाटोबाटै बाढीले बगाएर उनी बेपत्ता भएको खबर जब घर पुग्यो, मिनजिनको आकाश नै खस्यो । आज धेरै दिन बितिसक्दा पनि उनको आँखा बाटो हेर्नेतिरै केन्द्रित हुन्छन् । त्यसले कतै श्रीमान् जीवितै फर्किआउँछन् कि भन्ने उनीमा एउटा मधुरो आशा अझै जीवितै देखाउँछ ।

घरमा सासूआमा पहिले नै बितिसकेकी, बुढेसकालको जीवन बिताइरहेका ससुरा, आफू स्वयं हलचल गर्न नसक्ने अपाङ्ग र साना–साना एक छोरा र एक छोरीसहितको यस्तो विकराल अवस्था छ । यो परिवारको हेरचाह अहिले ७० वर्ष नाघेकी ठूलीआमा कामछो घलेनीले गरिरहेकी छन् ।

तर, आफैँलाई हेर्नुपरेको र वृद्धले कतिन्जेल यो भार थाम्न सक्छिन् र ? “बूढी भइसकेँ, म आफैँ त आज छु कि भोलि, यिनीहरूलाई कहिलेसम्म पाल्न सकूँला र ?” भन्दै ठूलीआमा भावुक बनिन् ।
आफ्नो आधा शरीर गुमाएर ओछ्यान परेकी मिनजिनको एउटै पुकार छ, “सरकारले हामीजस्ता असहाय, अपाङ्ग र टुहुरा बालबालिकालाई हेरिदिए हुन्थ्यो ।”

स्थानीय ठाडेस्थित सरस्वती आधारभूत विद्यालयका प्रधानाध्यापक लानाम घले भन्छन्, “यो परिवार अत्यन्तै विपन्न र निम्न वर्गको हो । हामी गाउँले र विद्यालयको तर्फबाट सक्दो सहयोग गरिरहेका छौँ, तर यो दीर्घकालीन समाधान होइन । राज्य र मनकारी निकायले यो अपाङ्ग आमा र टुहुरा बालबालिकाको संरक्षणका लागि ठोस कदम चालिदिनु आवश्यक छ ।”

बाढीले केवल एउटा मान्छे मात्र बगाएन, एउटा सिङ्गो परिवारको भविष्य र सहारा पनि बगाएको छ । प्रकृतिले दिएको उक्त चोटमा मानवीय मल्हमको पर्खाइमा छ ठाडेको यो विपन्न परिवार । रासस