इलाम । इलामको चुलाचुली गाउँपालिका–३ का किसान प्रविण इङनामलाई आजकल फुर्सद छैन। उनको अधिकांश समय ड्रागन फ्रुटको स्याहारसुसार गर्दै बगानमा बित्ने गरेको छ। श्रीअन्तुमा घाम उदाएदेखि साँझ घाम नडुब्दासम्म उनी ड्रागनको रेखदेख गर्न लागिपर्छन्।
सात वर्षअघि स्थापना गरिएको ‘भिलेज एग्रो फार्म’ आज जिल्लामै धैरै ड्रागन फल उत्पादन तथा बिक्रीवितरण गर्ने फार्मका रूपमा परिचित छ। उनले उक्त खेतीबाट वार्षिक १२ लाख रुपैयाँ बराबरको आम्दानी गरेका छन्।
दुई बिघामा लगाइएका दुई हजार ८०० बिरुवाबाट उत्पादन भएको फल बिक्री गरेर प्रसन्न देखिएका इङनामले यस वर्ष उत्पादन बढ्ने भएकाले आम्दानीसमेत बढ्ने अपेक्षा रहेको बताए। उनले आफ्नै जमिन र ३८ कट्ठा लिजमा लिएर मलेसियन प्रजातिको रातो ड्रागन फल रोपेका हुन्।
सुरुमा तीन कट्ठा जमिनमा ड्रागनखेती सुरु गरेका उनले कम लगानीमा धेरै आम्दानी हुन थालेपछि खेती विस्तार गरेका हुन्। पहिले परीक्षणका लागि तीन कट्ठामा रोपेको र उत्पादन राम्रो भएपछि क्रमशः बढाउँदै लगेर अहिले दुई बिघा (४० कट्ठा) मा खेती विस्तार गरेको उनले जानकारी दिए। आगामी वर्ष खेती थप विस्तार गर्ने उनको योजना छ।
उनले उत्पादन गरेको ड्रागन फ्रुटको बजारका लागि कुनै समस्या छैन। व्यवसायीहरू बगानमा नै आएर खरिद गरी लैजाने गरेका छन्। उनले उत्पादन गरेको फल झापाको विर्तामोड र दमक, मोरङको उर्लाबारी र इलाम बजारमा बिक्री हुने गरेको छ। बगानबाट साइजअनुसार प्रतिकिलोग्राम २०० देखि ५०० रुपैयाँसम्ममा फल बिक्री हुने गरेको छ।
यस फार्मबाट उनी आफैँ त स्वरोजगार बनेका छन् नै, स्थानीय पाँच जना श्रमिकलाई समेत रोजगारी दिएका छन्। गाउँघरमा नै स्वरोजगार बन्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिन व्यावसायिक रूपमा ड्रागन फलको खेती सुरु गरेको इङनाम बताउँछन्। कम मिहिनेत र राम्रो बजार भाउ पाउने भएपछि स्थानीयस्तरमा उक्त खेतीतर्फ अन्य किसानको पनि आकर्षण बढ्न थालेको छ।
चुलाचुली गाउँपालिका–२ बुढीझोडाकी मायतीमाया लिम्बूले पनि व्यावसायिक ड्रागन फलखेती गर्दै आएकी छन्। छ वर्षअघि ‘छथरे ड्रागन फ्रुट कृषि फार्म’ दर्ता गरी खेती गर्न थालेकी उनले अहिले आठ कट्ठा जमिन लिजमा लिएर ६५० बोट ड्रागन फ्रुट रोपेकी छन्, जसले उत्पादन दिन थालिसकेका छन्। उनले गत वर्ष ड्रागन फल बिक्रीबाट सबै खर्च कटाएर वार्षिक एक लाख २५ हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेको सुनाइन्।
चुलाचुलीमा ड्रागन फलखेती प्रवर्द्धनमा सरकारको समेत सहयोग हुँदै आएको छ। इङनामको फार्मलाई ड्रागन फलखेती प्रवर्द्धन गर्न चुलाचुली गाउँपालिकाले आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा चार लाख रुपैयाँ अनुदान दिएको थियो। उक्त अनुदानले बगान व्यवस्थापन र नयाँ बिरुवा थप गर्न मद्दत मिलेको इङनामले बताए। यस्तै, ‘छथरे ड्रागन फ्रुट कृषि फार्म’ लाई बगान व्यवस्थापनका लागि सोही वर्ष कृषि ज्ञान केन्द्र इलामबाट ५० प्रतिशत लागत साझेदारीमा दुई लाख ५० हजार रुपैयाँ अनुदान उपलब्ध भएको थियो।
चुलाचुली गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजेन्द्र केरुङले कृषि क्षेत्रलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर गाउँपालिकाले आफ्ना गतिविधि अगाडि बढाएको बताए। आगामी वर्ष पनि किसानलाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरिएको उनले जानकारी दिए। इलामको चुलाचुलीसहित माई नगरपालिका, रोङ गाउँपालिका, माईजोगमाई गाउँपालिका र इलाम नगरपालिकाको तल्लो क्षेत्रमा यो खेती विस्तार हुँदै गएको छ । रासस
